De veelgehoorde roep om de ‘zakenbanken’ af te splitsen van de ‘nutsbanken’ is logisch, maar niet zonder meer een werkbare en zeker geen eenvoudige optie, laat Wim Boonstra zien. Bovendien: elke vorm van bankieren is risicovol. Maar er zijn wel degelijk mogelijkheden om onze banken stabieler te maken.
In de nasleep van de financiële crisis uit 2007- 2008, die als hoogtepunt had de ineenstorting van de zakenbank Lehman Brothers, wordt gezocht naar wegen om het bankwezen stabieler te maken. Een van de veel aangedragen opties betreft de mogelijke splitsing van banken in een ‘nutsdeel’ en een ‘risicodeel’. Ook de in 2009 ingestelde parlementaire commissie-De Wit heeft een aanbeveling gedaan om nutsactiviteiten af te schermen van zakenbankactiviteiten. Op deze wijze wil men bewerkstelligen dat spaargeld dat onder het depositogarantiestelsel valt geen risico loopt als gevolg van de zakenbankactiviteiten van een bank. Met ‘nutsactiviteiten’ wordt dan gedoeld, althans dat is mijn interpretatie, op het bankieren ter ondersteuning van de reele economie. Als de term zakenbank wordt gebruikt, dan wordt gedoeld op de zogeheten investment banks.
Deze invalshoek is zonder meer het overwegen waard. Lehman Brothers was immers een toonaangevende zakenbank en het was de verwevenheid van deze bank met de rest van het financiele bestel die de crisis werkelijk deed ontsporen. Het isoleren van de naar hun aard risicovolle zakenbankactiviteiten van de ‘gewone’ banken lijkt dan ook een logische en nuttige stap. In dit artikel zal worden getracht daar invulling aan te geven.
Tegelijkertijd passen al meteen twee waarschuwingen. Ten eerste is al het bankieren, ook het nutsbankieren, naar zijn aard risicovol. Veel financiele crises in het verleden vonden hun oorsprong in het nutsbankieren. Denk aan de Amerikaanse savings and loan-crisis uit het begin van de jaren negentig, de crisis rond de Nederlandse hypotheekbanken (beginjaren tachtig) of zelfs de start van de huidige crisis op de Amerikaanse markt voor subprime hypotheken. Ten tweede blijkt het op het oog eenvoudige onderscheid tussen nutsbankieren en zakenbankieren in de praktijk niet zo eenvoudig te maken te zijn.
Het gehele artikel is in de bijlage te lezen.
