De optimist versus de pessimist

Jan van Dam en Marcel Ham - Nederland is in transitie: naar een horizontale samenleving, gebaseerd op corporaties, netwerken en lokale gemeenschappen. De Rotterdamse hoogleraar transitiekunde Jan Rotmans is ervan overtuigd en schrijft en spreekt er begeesterd over. René Cuperus vindt het maar futurologische hysterie.

In het voormalig Chinees restaurant aan de A2 in Breukelen zitten Jan Rotmans en René Cuperus tegenover elkaar. Niet achter een rijsttafel en ook niet achter een biefstuk op z’n Van der Valks.

Cuperus bestelt een pilsje, Rotmans – ‘Ik sta vanavond weer voor een volle zaal’ – houdt het bij ijsthee. Ze hebben weinig aansporing nodig om hun onenigheid over Nederland in transitie te etaleren. Maar eerst nog even hun emotie over het blijde economische nieuws. Nederland is weer aan het opkrabbelen.

Jan Rotmans: ‘Dat bericht laat me koud, en voor een deel is het ook gewoon onzin. We komen weliswaar uit de recessie, maar de crisis waarin we ons bevinden is nog lang niet over. Boven-dien moet het debat niet gaan over het groeipercentage, maar over de aard van de groei. De structuur van de Nederlandse economie is uiterst broos en is gebaseerd op een heilloos geloof in enkele topsectoren. Als je goed kijkt naar de ontwikkelingen, dan zie je horizontale tendensen – decentraal, circulair, bio-based – die dwars door de economie snijden maar die door de bestaande instituties worden geblokkeerd. Nederland heeft een strategie om sterk te houden wat sterk is. Dat is op een kantelmoment van de economie uiterst risicovol.’

René Cuperus: ‘Ik ben het met je eens dat het om de aard van de groei gaat en dat de econo-mische structuur van Nederland is verouderd. Maar ik heb moeite met je futurologische hysterie van “alles zal allemaal anders worden, en niets blijft meer hetzelfde”. Alsof alles wat we tot nog toe hebben opgebouwd in Nederland bij het grofvuil kan. Dat gaat me veel te ver. Het lijkt me allemaal nogal overdreven en onbewijsbaar – dat totale kantelpuntdenken. Maar erger is dat het alleen maar paniek en onzekerheid produceert. Om een samenleving mee te krijgen in veran-dering, moet je voortbouwen op wat de kracht ervan is geweest. En dus niet het totale demasqué van de huidige economie bepleiten.’

Lees de rest van het artikel in de PDF.

Dit artikel werd eerder gepubliceerd in de Tijdschrift voor Sociale Vraagstukken voorjaar 2014 nummer 1

PreviewBijlageGrootte
tvsv01-04-07.pdf265.68 KB