Struisvogels zijn we niet, maar onzeker wel

De neiging om wat je onaangenaam vindt niet serieus te nemen is algemeen. Dat onaangena- me gaat immers vaak gewoon over. Ook in po- litiek en samenleving ontstaan er bewegingen die als moerasgas naar boven komen borrelen, en dan wegwaaien. Dat is in een lang leven zo vaak het geval dat je, ook als ervaren waarne- mer, soms niet in de gaten hebt wanneer het om uitzonderingen gaat.
Zo is het ook mij gegaan bij de opkomst van bepaalde gevoelens onder de kiezers die zich vertaalden in Kamerzetels, eerst voor de SP en later voor de PVV (die zich ‘partij’ noemt, maar dat niet is; een partij is immers een ledenvereniging). De SP bleek met kwali- teit van ideeën en mensen aan de politiek deel te gaan nemen, en kon daarom gaande- weg inderdaad serieus worden genomen. Maar de PVV heeft nooit een samenvattende politieke visie op tafel kunnen leggen. Tot op de huidige dag beperken de Tweede Kamerfractie en leider zich tot schimpscheu- ten op het bestaande bestel van rechtsstaat en democratie, op de daarbij behorende
politieke elite, en op een aantal onderwerpen van politiek beleid (zoals het lidmaatschap van de EU, de toelating van vluchtelingen,
te hoge belastingen en het betalen van ont- wikkelingshulp). Dat is niet bepaald een lichtend visioen op een nieuwe, meer recht- vaardige samenleving.
Het is moeilijk om een dergelijk, alleen in negatieve zin zich profilerend, politiek senti- ment serieus te nemen. Zeker als je ziet welke enorme vooruitgang onze samenleving sinds 1945 bereikt heeft voor iedereen, en dat nega- tieve sentiment dus moeilijk valt te begrijpen. En toch stemmen mensen er op.
Ik beken dat ik ook gedacht heb dat het wel over zou waaien, zoals de opvattingen van Boer Koekkoek, Janmaat en Fortuyn maar kort een rol speelden. Zelfs de kiene maatschappij- analist Henk Hofland sprak in 2008 over de PVV als een ‘eendagsvlieg’.