Nederland was nooit echt links, maar deze verkiezingen waren een serieuze rechtse overwinning. Herstelde welvaart, angst voor het vreemde en gebrek aan links profiel om die twee in een positief verhaal te vertalen, grepen op een ongelukkige manier in elkaar. Nog nooit was links over de hele linie zo klein. Het is veel te gemakkelijk om dat af te doen met een verwijzing naar de ongelukkige coalitie van de PvdA met de VVD, of met een verwijzing naar een rommelige campagne. Het verlies van de PvdA werd amper uit- gesmeerd over de directe concurrenten, maar viel toe aan een versplinterd landschap van partijen en partijtjes die zich voor laten staan op deelbelangen.
De commentaren van Paul Tang, Wimar Bolhuis, Dirk-Jan van Baar, Frans Verhagen en Thomas von der Dunk spreken voor zich – terug naar de verbindende opdracht. Er leeft immers ook onder een geëmancipeerde bevolking steun genoeg voor centrum-links, zoals Martin Schulz in Duitsland laat zien. Maar deze stukken kunnen alleen maar een begin zijn van een analyse. Het zal het komende jaar er op of er onder zijn voor de PvdA – komt er in de gemeenteraadsverkiezingen een kentering tot stand, komt er in oppositie een kentering tot stand, komt in er in onderlinge omgangsvormen een kentering tot stand? Het zijn nu nog open vragen.
Een scherpe illustratie van de teloorgang van de PvdA als brede volkspartij levert ook Max van Weezel met een kleine geschiedenis van de band tussen joden en sociaal-demo- craten. De samenwerking was ooit vanzelfsprekend, maar naarmate de oorlog verder in de herinnering zakte en het Palestijns-Israëlisch conflict verder opspeelde kwam daar de afgelopen jaren een einde aan. Multiculturaliteit in eigen land is al moeilijk genoeg voor een politieke partij, het incorporeren van het conflict in het Midden-Oosten amper te doen. Diplomaat Patrick de Vries geeft in aansluiting op het stuk van Van Weezel toch een voorschot, hoe we naar de Arabische wereld kunnen kijken.

PreviewBijlageGrootte
sd_2017-1_redactioneel.pdf40.43 KB