Wind en klimaatdilemma’s in Canada

Een hittegolf in Canada aan Lake Superior, of het Bovenmeer, is bepaald geen straf. Het Bovenmeer is het tweede grootste meer ter wereld, zo groot als een zee. Het water spiegelt en is lekker fris, terwijl het aan het strand zonnig en een prettige 25 graden is. De ideale vakantiebestemming voor mijn Amerikaanse vriend en mij, na een bezoek aan zijn familie in Ohio. Aan de honderden kilometers kust van het Bovenmeer wonen nauwelijks mensen. Eindeloze bossen, bergen en stranden heb je allemaal voor jezelf. Prachtige vergezichten. Hoewel, aan de horizon van grote delen van de zuidoostkust van het Bovenmeer verrijzen onverwacht talloze windturbines.

Canadezen zijn spraakzaam en praten graag over wat hun bezighoudt. Windenergie is zeker één van de favoriete onderwerpen rondom het Bovenmeer. Een ander onderwerp is het klimaat. De hittegolf van deze zomer is opmerkelijk. Maar één warme zomer maakt nog geen klimaatverandering. Het zijn vooral de harde winters van een paar decennia geleden die het laten afweten. '25 jaar geleden moesten we vanwege de sneeuw elke winter wel een keer via de eerste verdieping naar buiten', zegt een man uit Toronto. 'De afgelopen paar jaar schep ik twee keer per winter een centimeter of tien sneeuw. Ik snap niets van mensen die klimaatverandering ontkennen.'

Veel mensen die ik op mijn vakantie aan het Bovenmeer ontmoet praten over klimaatverandering en over de horizonvervuilende windturbines, zonder dat ze weten dat ik energie- en klimaatbeleidsonderzoeker ben. Ik kom tot de trieste conclusie dat de plaatselijke duurzame energie-industrie goedwillende burgers tegen zich in het harnas jaagt. Juist nu duurzame energie het moeilijk heeft met krimpende overheidsbudgetten, tanende populariteit van milieumaatregelen en het economisch tij tegen, en dus iedere steun kan gebruiken. Iedereen is bezorgd over klimaatverandering, vindt dat er iets moet gebeuren en ondersteunt daarom toepassing van duurzame energie. Tegelijkertijd trekken ze fel van leer als ik over de windmolens op de heuvels rondom het meer begin. Hoe is dat te rijmen?

De afgelopen jaren zijn de windturbines bij honderden neergezet door bedrijven uit het relatief dichtbevolkte gedeelte van Ontario, de provincie waar zowel Toronto, de grootste stad, en Ottawa, de hoofdstad van Canada, zich in bevinden. De federale overheid geeft grif subsidie. De elektriciteitsbedrijven zetten de turbines het liefste neer waar het hard waait, dan heb je meer opbrengst. Bovenop de heuvels rondom het winderige Bovenmeer, en goed zichtbaar dus. Bezwaren over het uitzicht van omwonenden worden weggewuifd. Inspraakprocedures worden kort gehouden. Aan de kust van het Bovenmeer zitten de Canadese machthebbers niet, die hebben cabins elders in het land. Naar de lokale bewoners wordt niet geluisterd.

'Ik snap dat we windenergie nodig hebben', zegt de beheerder van ons huisje in Goulais River. 'Maar waarom zetten ze die dingen niet neer waar de stroom wordt gebruikt? Dan vermijd je kosten voor de transmissie van de stroom. Maar waar de stroom wordt gebruikt, wonen de hoge heren. En die willen niet tegen windmolens aankijken. De windturbines worden ook uit van onze belastingcenten betaald, maar wij zien niks terug van de winst van die bedrijven uit Toronto, terwijl onze horizon wordt vervuild.'

De perfecte energie-optie bestaat niet. Alles, van kolen tot kernenergie en van windenergie tot zonne-energie, heeft voor- en nadelen. Ik ben een voorstander van duurzame energie en denk dat we meer windenergie nodig hebben. Veel meer zelfs. Maar ik begrijp de frustratie van onze huisjesbeheerder. Hij voelt zich benadeeld, en dat is hij ook. Als duurzame energie een excuus wordt om gewone mensen zich machteloos te laten voelen, dan moeten we er beter over nadenken.

De Denen en op sommige plekken ook de Duitsers hebben dat gedaan. Via coöperatieven hebben omwonenden aandelen in de windparken waar ze naast wonen. Als mensen zelf eigenaar zijn, vinden ze windturbines mooier. Dit soort gedeeld eigenaarschap heeft ook andere voordelen. Als er bij een straffe wind een windturbine stil staat, bellen de omwonenden het bedrijf op om ze aan te sporen vooral de turbine te repareren. De Denen kijken niet met een knoop in hun buik van frustratie naar de turbines, zoals de Canadezen aan de kust van het Bovenmeer.

Uiteindelijk gaat het ook bij duurzame energie om het fatsoenlijk behandelen van mensen. Rondom het implementeren van duurzame energieoplossingen in Nederland kunnen we leren van de fouten van anderen. Er is in Nederland al veel misgegaan rondom windenergie, ook bij ons is er veel weerstand. In ons dichtbevolkte land kijken meer mensen tegen de turbines aan. Ook in Nederland is er vaak niet goed geluisterd naar omwonenden en gaan de opbrengsten van windparken naar de grote elektriciteitsbedrijven in plaats van naar lokale belanghebbenden. Zo is er veel goede wil verspeeld. Wat ik van mijn vakantieadres meeneem is het besef dat we op moeten houden met het frustreren van die toch al zo moeilijk energie- en klimaatopgave. Laten we duurzame energie zo aanpakken dat ook recht wordt gedaan aan de belangen van iedereen die ertegenaan moet kijken!