Het verhaal van de hovenier, deel 3.

Jan Schuurman Hess - De ochtend zingt in het blauw, zo mooi wordt de dag. Op de akkers van Noord Beveland rijden de eerste trekkers en over de enkele snelweg haast het zittend volk zich in hun auto's naar de staart van de file op de toegangswegen tot de kleine, nabije stad, Goes. Het voorjaar ligt in het lied van de tientallen vogels in de bomen en struiken van het dorp.

We verzamelen bij de loods van de hovenier in Wissenkerke, Noord Beveland. Er worden twee ploegjes gevormd; de ene onder leiding van Jilles Bezemer, gaat tuinen onderhouden in vakantieparken; de andere ploeg onder leiding van zijn vader, Gert, gaat gras leggen in nieuwe tuinen aanleggen in het nieuwe vakantiepark in Colijnsplaat.

Bij de laatste etappe van de voettocht door Nederland kreeg ik van Frans Becker, adjunct directeur van de Wiardi Beckman Stichting, een klein, bijzonder boekje: 'Arbeiderslevens' van J.F. Ankersmit, een uitgave van de Socialistische Bibliotheek in 1919. Het was voor het eerst dat de levens van arbeiders werden opgetekend. Dit kleine boekje is een van de inspiratiebronnen voor deze nieuwe serie. Het bijzondere van deze levensverhalen is dat zij door de betrokkenen zelf geschreven zijn en tegelijk anoniem blijven. Het gaat om 'Een Rotterdamsch Havenarbeider'; een Gelderschen letterzetter'; Éen Groote Stads- Timmerman' een Friesch Landarbeider, een Twentsch Metaalbewerker' en een Zaansch Munitie Arbeider''....

Die anonimiteit van de levensverhalen is een gemis maar ook begrijpelijk en misschien zelfs noodzakelijk. Anonimiteit beschermt de betrokkenen tegen repercussies van bazen en bovenbazen; tegelijkertijd staan de verhalen zo voor het lot van honderdduizenden anderen. Vooral een eeuw geleden konden duizenden uit de werkende klasse zich herkennen in de levensverhalen. Nu, in onze tijd, wanneer iedereen via de sociale media alle levensgebeurtenissen in openbaarheid deelt, wekt deze bescherming van levensverhalen wellicht bevreemding. ... Dat is maar de vraag.

Na een week intensief het werk van hovenier Gert Bezemer en zijn medewerkers te hebben gevolg heb ik al zoveel verhalen vernomen die ik om allerlei redenen niet kan vertellen, dat ik de aanpak van Ankersmit, een eeuw geleden, wel kan volgen.

Mensen met naam en toenaam zijn kwetsbaar, toen even goed als nu. Regels en wetten zijn, als keerzijde van maximale openheid, strak en onbuigzaam. Wie zich openlijk uitspreekt, kan daarvoor een levenlang worden achtervolgd... Internet erkent niet dat inzichten of standpunten van iemand in de loop der tijd veranderen; dat een stap, een misstap of een stapje opzij bij het leven van een ieder horen.

Gert en zijn zoon Jilles hebben een groot, sociaal hart en werken met overgave samen met hardwerkende goeie mannen. Dat doen ze naar beste eer en geweten en volgens alle gelden regels en CAO afspraken. De top van ING of de Nationale Nederlanden zouden er een voorbeeld aan kunnen nemen, om het maar zo te zeggen.
En toch is het bedrijf kwetsbaar, zijn medewerkers kwetsbaar.

Een voorbeeld... er zijn mensen, op vakantieparken, die hun rekeningen niet betalen, terwijl hun tuin toch een jaar lang wordt onderhouden. Zulke mensen kleineren de medewerkers van Gert. Je zou voor minder uit de slof schieten...

Er zijn ook andere mensen die de hovenier inzetten. Neem Jelle Horeman, die zijn innovatief isolatiebedrijf in het zuiden van Limburg heeft verkocht en nu een vakantiewoning laat bouwen in een nieuw park nabij Colijnsplaat. Terwijl de ploeg van Gert een begin maakt met het egaliseren van de tuin om het nieuw gebouwde huis, laat Jelle, via een infrarood camera zien, hoe het huis verwarmd wordt. Op het dak liggen 29 zonnepanelen en in de muren zijn twee gleuven gefreesd waarin de warmte van de zonnecollectoren wordt verspreid. Dezelfde bron verwamt ook het water; op het huis wordt nog een windmolen geplaatst voor de noodzakelijke energie in de avond en nacht. "Dat is het aardige van alles," zegt Jelle, "Het is een heel eenvoudig systeem en het werkt. Het is een investering van 110 euro per strekkende meter maar daarna ben je van alle kosten af; er zijn geen radiatoren, er is geen onderhoud en de woning is energieneutraal. Geen uitstoot, geen vervuiling. Ik heb er veel plezier aan om zulke dingen te ontwikkelen en uit te denken."

Jelle Horeman heeft plezier in het vakwerk van Gert en zijn ploeg medewerkers. "Hij levert goed werk en is een goeie baas,"dat zie je zo, zegt hij. Dan vertelt hij dat hij uit een rood nest komt en dat zijn moeder in de jaren zeventig van de vorige eeuw in de provinciale Staten in Limburg actief was voor de PvdA. "Ik ben een kind van de Lom school,"vertelt hij, "uiteindelijk ben ik via de LTS en de MTS nog goed terecht gekomen... Ik heb gewoon een vak geleerd, een eigen bedrijf gestart en innovatieve methodes voor isolatie ontwikkeld. Natuurlijk heb ik ook een beetje geluk gehad. Maar toch... je leert en ziet dat grote economische belangen en machten, ook in mijn sector, via politieke lobby vernieuwing en innovatie tegenhouden. Voor problemen, zoals de CO2 uitstoot en de klimaatveranderingen, kun je echt oplossingen bedenken, vinden en realiseren. Je ziet het hier."

In het nieuw te ontwikkelen vakantiepark zijn tientallen mensen aan het werk, bouwvakkers, woninginrichters, installatie bedrijven en de hovenier, die de tuinen aanlegt. De meesten werklieden komen uit Zeeland; sommigen uit de Betuwe, anderen uit Polen. Ieder van hen draagt een eigen verhaal, dromen en opvattingen, soms radicaal en indringend, soms eenvoudig, humaan of wijs. Mijn zoektocht is nu hoe die verhalen van die werkmensen onder woorden te brengen, zonder iemand in verlegenheid te brengen, of te schaden.

Deel vier, het portret van de Hovenier.