Zelfredzaam met een App

Tom Plat - Op de website van Binnenlands Bestuur stond vorige week een artikel over het nieuwste snufje voor Wmo-cliënten: de 'Zelfredzaamheids-app voor nieuwe Wmo-ers'. Als fatsoenlijke sociaaldemocraat schoot ik direct in de Pavlov. Ik dacht meteen aan het zoveelste neoliberale trucje om collectieve zorgvoorzieningen af te breken en verantwoordelijkheden af te wentelen op zorgbehoevende burgers.

Maar wat had ik het mis. Het ging niet om een stiekem snijden in de zorg of het slinks afbreken van collectieve voorzieningen. Nee, het ging hier om het zelfredzaam maken van verstandelijk gehandicapten. Zelfzorg via een applicatie. Of zoals de ontwikkelaar het opgewekt stelt: ‘Alles is gericht op zelfredzaamheid met een positieve insteek: alles wat ze kunnen doen, laat ze dat alsjeblieft ook doen’.

Misschien sloeg ik te snel aan op de titel waar ‘nieuwe Wmo-ers’ in staat. De Wet maatschappelijke ondersteuning is namelijk een containerbegrip waar inmiddels half zorgbehoevend Nederland onder valt: mensen die huishoudelijke hulp nodig hebben, aanpassingen in hun huis, maatschappelijke opvang, cliëntvervoer en ga zo maar door. Sinds kort horen daar ook degenen bij die eerder onder de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ) vielen.

Daarmee bestrijkt de Wmo een gigantisch veld: van schoonmaken, boodschappen-halen en hond-uitlaten tot aan zorg die door professionals wordt verleend zoals geestelijke gezondheidszorg, psychosociale hulp, verslavingszorg en zorg in opvanghuizen (blijf-van-mijn-lijfhuizen). Al die mensen met een app zichzelf laten redden leek mij wat ambitieus. Maar voorlopig betreft het alleen verstandelijk gehandicapten die begeleid wonen.

De applicatie zelf bestaat uit een agenda, een kasboek en een stappenplan dat mensen helpt bij dagelijkse activiteiten; boodschappen doen, koken, wassen etc. Geen technisch hoogstandje maar gewoon Hollandse degelijkheid. Bovendien is er altijd de mogelijkheid om hulp in te schakelen van een mantelzorger of vrijwilliger. Als je tenminste de juiste knop kunt vinden.

De reden om de zelfredzaamheids-app te ontwikkelen is volgens de ontwerper dat cliënten weer regie over hun leven krijgen. Dat is gezien de potentiële gebruiker wel interessant. Want hoeveel zelfregie zou een verstandelijk gehandicapte eigenlijk willen? Komt zelfregie voor hen niet al snel neer op eenzaam naar een schermpje turen? Zouden verstandelijk gehandicapten niet eerder behoefte hebben aan zorg met persoonlijke contacten?

In een van de reacties onder het artikel vraagt iemand zich dan ook af voor wie de zelfredzaamheids-app uiteindelijk wat oplevert? En een andere lezer stelt via Twitter de open vraag ‘hoe goedkoop moet de zorg?’ Meestal is dat eenvoudig een kwestie van vraag en aanbod, maar op basis van de gemiddelde prijs van een app in de App Store denk ik dat 89 cent aardig in de buurt komt. Daar kan een professional met een uurtarief van 25 euro iets meer dan 2 minuten voor werken. Kijk, zo blijft de zorg wel betaalbaar.

Hoewel de app veel kenmerken heeft van een tekentafelplannetje zijn er wel degelijk voordelen voor de cliënt. In verzorgingshuizen met verstandelijk gehandicapten wordt al langer met computer-programma’s gewerkt. Cliënten kunnen via symbolen, kleuren en pictogrammen hun wensen en behoeften kenbaar maken. De verzorger hoeft in die gevallen helemaal niet meer in gesprek met de cliënt. Dat scheelt tijd + geld = kassa.

De verontwaardiging die de titel bij mij opriep is al lang verdwenen. Het bericht zette me wel aan het denken. Want als we voor verstandelijk gehandicapten een zelfredzaamheids-app kunnen ontwikkelen, dan kan het niet lang meer duren voordat we een digitale dokter ontwikkelen. Want waarom zou een app niet kunnen bepalen of je wel of niet naar het ziekenhuis moet, wat je onder de leden hebt, en welke medicijnen je daarvoor nodig hebt. En mochten sommige cliënten door zo’n onpersoonlijke app vereenzamen, dan kunnen we altijd nog een bingo-app, huisdier-app of een kleinkind-app ontwikkelen. Die om de zoveel tijd een getal omroept, een blaf produceert of komt zeuren om 5 euro voor een schoolrapport.