Wat is de waarde van flexibiliteit?

Debat: Goede flex, foute flex

De arbeidsmarkt lijkt steeds flexibeler te moeten worden om "concurrentiekracht" te behouden. Wat betekent die flexibiliseringsdrang voor de bestaanszekerheid van werkenden? Is er een onderscheid te maken tussen goede flex en foute flex?

Bijdragen: 
14

‘Goede flex, foute flex’ is het thema van deze online discussie. Daar ben ik blij mee; het is verstandig om af en toe standpunten en opvattingen tegen het licht te houden en een scherpe discussie over de merites van flexibiliteit op de arbeidsmarkt is daarvan een voorbeeld.

Laat ik de spreekwoordelijke knuppel in het hoenderhok gooien: ik durf vraagtekens te zetten bij het collectieve voordeel van veel flexibele arbeid.

Laten we eerst even kritisch naar de voordelen kijken. Natuurlijk is het zo dat we veel te danken hebben aan de zogenaamde ‘flexibele schil’; veel mensen konden hun baan behouden doordat bedrijven eerst sneden in hun tijdelijke werknemers en externe contracten zoals ZZP’ers. Ook is het zo dat ZZP’ers vaak innovatieve types zijn; mensen die het aandurven om helemaal op eigen kracht een bedrijfje te beginnen hebben vaak een nieuw idee waarmee ze bij hun eigen werkgever niet terecht kunnen.

Tot zover geen wolkje aan de lucht. ZZP’ers zijn de PvdA bepaald geen doorn in het oog, zolang ze vrijwillig kiezen voor een onafhankelijk bestaan. Althans, dat is de lijn die we tot dusver kiezen, in verkiezingsprogramma’s en debatten. Op persoonlijk niveau is dat ook uitstekend te verdedigen, maar de vraag dringt zich op: kunnen wij ons als partij op macroniveau vinden in een maatschappij waarin collectiviteit steeds vaker plaats moet maken voor individuele wensen en regelingen?

Ik denk dat we als PvdA ruimte moeten bieden aan mensen die een ander pad kiezen, maar niet uit het oog moeten verliezen waar wij voor staan: het collectieve. We vinden dat risico’s en welvaart nu eenmaal beter gedeeld kunnen worden. Dat geldt dus ook voor de risico’s op de arbeidsmarkt. Dat een groep kansrijke individualisten daar minder zin in heeft begrijp ik, maar dat ontslaat ons niet van de plicht om te blijven vechten voor goede arbeidsongeschiktheid- en pensioenregelingen. Zeker met het oog op de onderkant van de arbeidsmarkt; postbezorgers die op ‘Overeenkomsten van Opdracht’ (Ovo’s) werken hebben bepaald niet gekozen voor de risico’s van een onafhankelijke rol op de arbeidsmarkt. Sociale en fiscale regelingen werken simpelweg het beste als we van iedereen deelname vragen. Hetzelfde geldt voor een faire belastingdruk. Door een aaneenschakeling van gunstige fiscale regelingen hebben ZZP’ers vaak een lagere belastingdruk dan werknemers. Natuurlijk lopen ZZP’ers meer risico maar daar staan ook vaak grotere inkomsten tegenover. Het is niet meer dan redelijk om van deze sterke schouders te vragen om een iets zwaardere last te dragen. Daarvoor strijden verdraagt zich slecht met eenzijdig positieve geluiden over ZZP’ers.