Waar blijft de digitale publieke ruimte in Europa?

In iets meer dan een decennium is het internet verworden tot een commerciële ruimte waar overheden en burgerorganisaties nauwelijks macht hebben. De concentratie van macht, kennis en kapitaal bij een handvol digitale multinationals stelt Nederland en Europa voor belangrijke dilemma’s. Willen we de platformsamenleving democratisch, eerlijk en toegankelijk houden, dan zullen we serieus moeten kijken naar de architectuur en de inrichting ervan. Alleen de Europese Unie is een serieuze onderhandelingspartner voor de globale technologiebedrijven. Maar nationale en lokale overheden, publieke sectoren en nonprofits spelen een belangrijke rol in het organiseren van ‘openbare parken’ in de ‘digitale shopping mall.’ Juist door publieke actoren te stimuleren, kan digitale innovatie beschikbaar blijven voor iedereen en kan er een eerlijk speelveld ontstaan. En natuurlijk zijn er de gebruikers van digitale platformen—consumenten, burgers, micro-entrepreneurs en werknemers van tech bedrijven—die tegenmacht kunnen organiseren. Door publieke waarden voorop te stellen, is het mogelijk dat Europese landen een voortrekkersrol gaan spelen in het nieuwe landschapsdesign van het Internet.

Biografie

José van Dijck is universiteitshoogleraar aan de Universiteit Utrecht. Haar expertise is mediastudies met als aandachtsgebied de ‘digitale samenleving.’ Van 2015 tot en met 2018 was zij president van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW). Haar boek The Culture of Connectivity. A Critical History of Social Media (Oxford University Press, 2013) werd vertaald in o.a. Spaans en Chinees. Haar meest recente boek (met co-auteurs Thomas Poell and Martijn de Waal) is The Platform Society. Public values in a connective world (Oxford University Press, 2018; een eerdere versie is verschenen onder de title De Platformsamenleving, Amsterdam UP, 2016).