Brief aan mijn moeder

Moet je horen, mamma, luister je?
Ik lees hier over een aanbod
waarbij zeer oude moeders met
meestal zeer oude zonen die
om niet tastbare redenen niet meer
bij ze willen slapen
een zwaan ter beschikking wordt gesteld
door de thuiszorg.
Het gaat om Hollandse zwanen.
Ze zwemmen overdag rond,
maar 's avonds worden ze opgeborgen
in prachtige vitrines.
Ze worden thuisbezorgd en in je bed gelegd.
Ze slaan hun linker vleugel om je heen: dat
is tegen angst voor duizeligheid en ze leggen
hun snavel op het ander kussen;
dat is tegen eenzaamheid. 

's Ochtends worden ze weer opgehaald.
Nou, doe het maar, mamma.
Je bent er immers voor verzekerd.

Frank Koenegracht
Uit: Lekker dood in eigen land, De Bezige Bij, 2011

VRIJMIPO 

Hermen Hoek en Marc van Osch zijn werkzaam als docent Nederlands op de OSG Hugo de Groot in Rotterdam. Met Vrijmipo bezorgen zij poëzie op bijzondere en onvermoede plekken. 

Stel je voor: je leest iets wat je onmiskenbaar ontroert, maar het is lastig aan te wijzen waar die ontroering plaatsvindt. Zit het ‘m in de woordkeuze, in de beeldspraak, in het ritme van de tekst? Of wordt je emotie vooral gewekt door dat wat er niet staat – maar waaraan je onwillekeurig denken moet? Het kan dan helpen om iemand anders het geschrevene voor te leggen – twee zien, weten én lezen immers vaak meer dan één. In mijn geval deed ik dat met klas 4VB. (Zevenentwintig zien, weten én lezen immers vaak meer dan één.)

We lezen het gedicht. Asija glimlacht bij de zeer oude moeders met meestal zeer oude zonen – die heeft alvast de ironie door die onmiskenbaar ook in het gedicht aanwezig is. Hoe zit het met die zwaan? Merve weet dat die symbool staat voor liefde en trouw. Melda zegt: misschien is de vader van de dichter wel overleden en wil de dichter dat zijn moeder getroost wordt. We komen er weliswaar niet helemaal uit – toch hebben we het gevoel dat we iets meer van het gedicht zijn gaan begrijpen.

Frank Koenegracht is dichter en werkte tot zijn pensionering als psychiater – net als, bijvoorbeeld, zijn bekende dichtende collega’s Rutger Kopland en Maria Vasalis. De gedichten van Koenegracht zijn vaak licht absurd, maar gaan tegelijkertijd over serieuze onderwerpen als verlies en eenzaamheid – wellicht ontleend aan of geïnspireerd door zijn eigenlijke beroep. Psychiatrie is tenslotte, in de woorden van Koenegracht, ‘de poëzie van de geneeskunst’.